مرگ و زندگی در مثلث بحران آلودگی هوا، کمبود گاز و قطع برق.

مرگ و زندگی در مثلث بحران آلودگی هوا، کمبود گاز و قطع برق.

«شیمیایی زده‌اند»؛ این توصیف برخی شهروندان از وضعیت هوای تهران در جمهورى اسلامى ايران است، آن هم نه در شرایط جنگی بلکه در زمستان ۱۴۰۳خورشیدی. این وضعیتی است که هر پاییز و زمستان بر شهروندان ایران تحمیل می‌شود و امسال بحران انرژی به آن بیشتر دامن زده است.این وضعیت در شرایطی رخ که امسال دولت برای کاهش آلودگی، دستور داده بود تعدادی از نیروگاه‌ها اجازه ندارند مازوت‌ بسوزانند؛ دستوری که البته چند روزی بیشتر دوام نیاورد، اما موجب خاموشی‌های گسترده شد.دولت قطع مازوت‌سوزی در برخی از نیروگاه‌ها را با پیش‌شرط قطع برق آغاز کرد و به‌دنبال آن بی‌برقی منظم شروع شد، اما آلودگی کم نشد.روز جمعه ۲۱ دی، سازمان هواشناسی بار دیگر وضعیت هوا را برای همهٔ گروه‌ها ناسالم اعلام کرد و طبق اعلان این سازمان، این وضعیت دست‌کم تا یکشنبه ۲۳ دی‌ماه ادامه دارد.در این گزارش به بررسی دلایل مختلف آلودگی هوا در گفت‌وگو با برخی منابع داخل کشور پرداخته‌ایم با این توضیح که مصاحبه‌شوندگان خواسته‌اند نام‌شان ذکر نشود، بنابراین اسامی ذکرشده مستعار است.آمارهای رسمی سال ۱۴۰۲ وزارت بهداشت نشان می‌دهد بیش از ۳۰ هزار ایرانی به‌طور مستقیم بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست داده‌اند. این عدد در تهران شش هزار و ۵۰۰ نفر برآورد شده است.

به‌نوشتهٔ تجارت نیوز، آمارهای غیررسمی نهادهای عمومی و غیردولتی تا ۹ هزار مرگ در تهران را اعلام می‌کنند که البته قابل تأیید و راستی‌آزمایی نیست.رئیس مرکز تحقیقات آلودگی هوای دانشگاه علوم پزشکی تهران هم اعلام کرده است که از حدود ۴۵۰ هزار مورد مرگ ناشی از عوامل مختلف درجمهورى اسلامى ایران هر سال، «حدود ۵۰ هزار مورد» آن مرتبط با آلودگی هوا است.در این میان، محمد درویش، کنشگر و فعال حوزه محیط زیست، مدعی شده که به‌دلیل آلودگی هوا، هشت درصد نوزادان در کشور مرده به دنیا می‌آیند.اما فرح ایزدی، متخصص زنان و زایمان، در گفت‌وگو با تجارت‌نیوز، این آمار را تأیید نکرده و گفته: «هیچ آمار رسمی‌ در این زمینه وجود ندارد و وزارت بهداشت و درمان سازوکاری برای جمع‌آوری چنین آماری تعریف نکرده، اما نبودِ آمار نمی‌تواند منکر این واقعیت باشد که درصدی از نوزادان به دلیل آلودگی هوا مرده به دنیا می‌آیند یا تعدادی دیگر سقط می‌شوند. حتی یکی از دلایل افزایش تولد کودکان مبتلا به اوتیسم در کشور نیز آلودگی هوا است.»در عین آن که آلودگی هوا مشکلی فراگیر است، طبق گزارش کارگروه ملی آلودگی هوا، هشت کلانشهر کشور وضعیت بسیار وخیمی دارند که تهران یکی از آن‌ها است. تعدادی از شهروندان تهرانی در گفت‌وگو با رادیوفردا می‌گویند: «هوا قابل تنفس نیست. انگار شیمیایی زده‌اند. فرقی ندارد در خانه باشی یا خیابان.»به همین دلیل، نیمه آبان ماه امسال، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، اعلام کرد که «نباید بخشی از جامعه با جان‌شان هزینهٔ تولید برق را بپردازند. 

توان برای مدت محدودی، «خاموشی منظم» را جایگزین «تولید سم» برای عموم شهروندان کرد.»و آبان ماه بود که با دستور مسعود پزشکیان، قرار شد مازوت‌سوزی در سه نیروگاه اراک، کرج و اصفهان متوقف شود؛ خبری که رسانه‌های دولتی به‌شدت بر روی آن تبلیغات کردند، اما چندی بعد صدیقه ترابی، از مقام‌های سازمان حفاظت محیط زیست ایران،جمهورى اسلامى ايران خبر از سر گرفته شدن مازوت‌سوزی در این سه نیروگاه را تأیید کرد و برخی خبرنگاران محیط زیست نیز دلیل این اقدام را «مصوبه شورای عالی امنیت ملی» عنوان کردند.خانم فرناز، در حالی که مدام سرفه می‌کند، به رادیوفردا می‌گوید: «قطع برق به صورت منظم اجرا می‌شود، اما وضع هوا به جای اصلاح بدترهم شده است. این وضعیت نشان می‌دهد مازوت‌سوزی ادامه دارد.»۲۴ آذر ۱۴۰۳، در حالی که شرکت کنترل کیفیت هوای تهران شاخص آلودگی را ۱۴۲ (ناسالم برای گروه‌های حساس) اعلام کرد، سایت بین‌المللی شاخص ۱۷۶ (ناسالم) را گزارش داد. این عدد، رتبه هشتم آلوده‌ترین شهر دنیا را نصیب تهران کرد. البته این اختلاف محاسبه هم قابل توجه است.با تشدید آلودگی‌ها، تعطیلی مدارس شروع شد. این تعطیلی به معنای تعطیلی کلاس و درس نیست، بلکه کلاس‌ها به صورت آنلاین برگزار می‌شود، آن هم در شرایطی که برق‌ نیست و سرعت اینترنت هم همچون گذشته کند است.